Bir mimari sanat akımı düşünün ki kendinden önceki bütün kalıpları yıkarak yaratıcısının kalemini hiçbir kurala uymadan dans ettirmesini sağlasın ve bunu işleve geometri sınırlarını zorlayarak yedirebilsin. Evet, bu akımın adı dekonstrüktivizm.

Henüz genç bir sanat olan dekonstrüktivizmi incelemeden önce gelin bu kavramı köklerine ayırarak ne anlama geldiğine bakalım.Sondan başlayacak olursak “strüktür” kavramı en kaba haliyle birçok elemanın bir araya gelmesi sonucu oluşan yapının taşıyıcı sistemini ifade eder.Konstrüktivizm ise bu taşıyıcının kendisine atıfta bulunarak oluşturulan “kurmacılık” teriminin karşılığı denilebilir.Son olarak dekonstrüktivizm ise yakın bir zamanda meydana gelen konstrüktivist bakış açısını temele alan fakat kurulan düzenin sökülmesi ve bu düzenliliğin geometrik bağlılıklarını bir kenara iterek mimariye çağdaş bir soluk getirmeyi amaçlayan bir akım olarak karşımıza çıkar.

Dekonstrüktivizm ilk olarak Fransız filozof Jacques Derrida’nın “yapısökümcülük” adı verilen yönteminden etkilenmiştir, Amerikalı mimar Peter Eisenman’ın Derrida’dan etkilenmesiyle de “yapı formlarının sökülüp tekrar bir araya getirilmesi ” ilkesi etrafında gelişen akım her kurama bağlılıktan kurtulma amacında ilerlemiştir.Akımın gelişme aşamalarına bakıldığı zaman çeşitli zamanlardan oluşan bir süreç sonucu sağlam temellere oturtulduğu söylenebilir. Bunlardan ilki 1982 yılına ait Parc de la Villette mimari tasarım yarışmasıdır.

Üslup, MOMA’nın Philip Johnson ve Mark Wigley tarafından düzenlenen ve Zaha Hadid , Peter Eisenman , Daniel Libeskind’in yaptıkları çalışmaların yer aldığı 1988 Dekonstrüktivist Mimarlık sergisinde epeyce ilgi gördü.

Dekonstrüktivizm aslına bakıldığı zaman modernizm ve postmodernizm akımlarından etkilense de temelde her iki akımdan da ayrılır.Aykırılıkları kendine yol edinen akımımız, modernizmin uzak durduğu ve postmodernizmin dirsek temasında bulunduğu mimarlık tarihi ve kuramlarını tamamen reddeder. Postmodernizmin süslemeyi her şeyin en sonuna bırakmasına tamamen karşıdır. Dekonstrüktivistlere göre süs ve ihtişam yapının strüktür sisteminden başlar ve böylelikle yapıda işlev, formu izlemek zorunda kalır. Her ne kadar günümüzde bu üslupla tasarlanan yapılar apayrı bir üslup olarak kabul edilse de onlara göre bu üslup yalnızca konstrüktivizmin içinde bir harekettir.

Ekim devriminin mimariye yansımalarından biri olan konstrüktivizmin köşeli ve sanayi yapısını reddeden dekonstrüktivizm, SSCB’nin dağılmasından sonra ABD ve İngiltere merkezli dolayısıyla “batı” ürünü olarak ortaya çıkar.

Her şeyin öncesinde dekonstrüktivizm çağdaş bir sanat akımıdır. Bunun sebebi taşıdığı çizgilerin yani formların güncel hesaplama tekniklerine ve bilgisayar desteğine muhtaç olmasıdır. Dışa vurumculuk ilkesine yatkın olan akım, adeta tasarlayıcısının iç dünyasında seyahate çıkmamızı sağlayan bir tür araç gibidir.Tasarımcı kaleminin en cesur çizgilerini günümüz bilgisayar hesaplarını da kullanarak bizlere nasıl bir mimari anlayışı olduğunu en ince ayrıntısına kadar gösterebilir.

Frank Gehry,Peter Eisenman,Daniel Libeskind,Rem Koolhaas,Bernard Tschumi gibi pek çok önemli mimarın yanında mimarlık tarihine “kavislerin kraliçesi” olarak adını yazdırmış benim ve benim gibi bir çok mimar ve öğrencinin hayranlık duyduğu Zaha Hadid,Philip Johnson,Santiago Calatrava gibi büyük bir isimleri de etkilemişti.

Kaynakça:

2. Philip Wilkinson-Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Mimarlık Fikri

3. https://www.archdaily.com/899645/what-is-deconstructivism

4. MoMA Dekonstrüktivist Mimari